Pałac Karasia w Warszawie – historia, fakty i losy rezydencji

Pałac Karasia w Warszawie to wczesnoklasycystyczna rezydencja, której budowę w latach 1769–1772 nadzorował architekt Jakub Fontana. Obiekt ten, zlokalizowany przy Krakowskim Przedmieściu 2, stanowił istotny punkt na mapie zabytków wpisanych do Rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego. Pałac Karasia w Warszawie był miejscem urodzenia Konstantego Ordon w 1810 roku.

W pigułce:

• Pałac Karasia w Warszawie powstał w latach 1769–1772 według projektu Jakuba Fontana.
• Obiekt rozebrano 11 maja 1913 roku na wniosek Towarzystwa Trylski & Kowalski.
• Obecnie plac Juliusza Osterwy służy mieszkańcom jako płatny parking w Strefie Płatnego Parkowania Niestrzeżonego.
• Teren przeszedł inwentaryzację architektoniczno-budowlaną po przejęciu go na mocy Dekretu Bieruta.

1. Lokalizacja: Pałac Karasia w Warszawie znajdował się przy ulicy Krakowskie Przedmieście 2.
2. Czas powstania: Budowę rozpoczęto w 1769 roku, a ukończono w 1772 roku.
3. Projektant: Za projekt odpowiadał Jakub Fontana.
4. Właściciel: Pierwszym właścicielem był Kazimierz Karaś, który otrzymał działkę od Stanisława Augusta.
5. Zniszczenie: Pałac Karasia w Warszawie rozebrano w 1913 roku za zgodą Towarzystwa Trylski & Kowalski.
6. Stan obecny: Pusta przestrzeń nosi nazwę plac Juliusza Osterwy i służy jako parking.

Gdzie dokładnie znajdował się Pałac Karasia w Warszawie?

Pałac Karasia w Warszawie stał pod adresem Krakowskie Przedmieście 2, tuż obok miejsca, gdzie dziś wznosi się pomnik Mikołaja Kopernika. Obiekt posiadał piętnastoosiową elewację i był wczesnoklasycystyczną rezydencją. To wielka strata. Budynek był dumą miasta. Jego architektura doskonale wpisywała się w ówczesny klimat ulicy. Każdy przechodzeń mógł podziwiać detale fasady. Był to wzór klasycystycznego porządku w sercu stolicy. Niestety, zmiany historyczne nie były dla niego łaskawe.

Dlaczego Pałac Karasia został zniszczony w 1913 roku?

Zniszczenie nastąpiło 11 maja 1913 roku po uzyskaniu zgody przez Towarzystwo Trylski & Kowalski na prace rozbiórkowe. Towarzystwo planowało w tym miejscu nową zabudowę. Inwestycja budziła kontrowersje. Brak jest dokumentacji o przyznanej dotacji celowej na prace konserwatorskie. W tamtym czasie prawo budowlane pozwalało na usuwanie zabytkowych obiektów bez szerszej ochrony. Był to trudny moment dla ochrony dziedzictwa. Właściciele dążyli do maksymalizacji zysków z gruntów.

Jaką funkcję pełni obecnie plac Juliusza Osterwy?

Plac Juliusza Osterwy to pusta przestrzeń wykorzystywana jako parking, co wynika z analizy historyczno-urbanistycznej prowadzonej przez Zarząd Terenów Publicznych. Miejsce to nie posiada obecnie wpisu do rejestru zabytków jako teren chroniony. Jest to parking. Kierowcy parkują tu codziennie. W praktyce plac ten jest ważnym punktem logistycznym dla osób odwiedzających Krakowskie Przedmieście. Choć brakuje tu dawnego blasku, miejsce to zachowało swój strategiczny charakter.

Kto odpowiadał za Pałac Karasia w Warszawie w XVIII wieku?

Kazimierz Karaś był pierwszym właścicielem działki otrzymanej od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Architekt Jakub Fontana zaprojektował rezydencję zgodnie z duchem epoki. Obiekt był nowoczesny. Merlini i Zug doceniali jego formę. Właściciel dbał o prestiż swojej posiadłości. Pałac Karasia w Warszawie był miejscem spotkań elit. Każdy szczegół wykończenia świadczył o bogactwie marszałka. Był to obiekt na miarę europejskich dworów.

Jakie znaczenie kulturowe miał Pałac Karasia w Warszawie?

Budynek był ważnym ośrodkiem, w którym w 1823 roku swoją pracownię otworzył rzeźbiarz Ludwik Kauffmann. Polski Komitet Narodowy ICOMOS często wskazuje na utratę takich miejsc. To boli. Historia tego obiektu jest pełna wybitnych postaci. Każde wspomnienie o nim to lekcja historii. Warto więc pamiętać o jego roli w kulturze. Był to dom sztuki i tradycji.

Czy po 1946 roku teren zmienił właściciela?

W 1946 roku, na mocy Dekretu Bieruta, nieruchomość została przejęta przez skarb państwa, co potwierdza wypis z rejestru gruntów. Właściciele stracili prawa do działki. Sprawy były zawiłe. Państwo przejęło kontrolę nad wieloma nieruchomościami w okolicy. Zmieniło to całkowicie sposób zarządzania tym kwartałem miasta. Dziś teren ten jest zarządzany przez jednostki miejskie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Pałac Karasia w Warszawie posiadał audyt konserwatorski?

Brak jest informacji o wykonaniu audytu konserwatorskiego przed rokiem 1913. Dokumentacja historyczno-konserwatorska jest dziś niekompletna dla tego obiektu.

Czy plac Juliusza Osterwy ma plan zagospodarowania przestrzennego?

Obecnie plac Juliusza Osterwy podlega pod ogólny plan zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy Śródmieście. Brak jest decyzji o warunkach zabudowy dla nowych obiektów.

Ile kosztuje postój na placu Juliusza Osterwy?

Opłaty za postój na placu Juliusza Osterwy są zgodne z taryfą Strefy Płatnego Parkowania Niestrzeżonego, czyli od 6 zł za godzinę. Ceny mogą ulegać zmianie zgodnie z uchwałą rady miasta.

Czy planowana jest inwentaryzacja architektoniczno-budowlana placu Juliusza Osterwy?

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków nie wydał wytycznych do inwentaryzacji tego terenu. Ekspertyza techniczna obiektu zabytkowego nie jest tutaj wymagana.

Czy Pałac Karasia w Warszawie zostanie odbudowany?

Obecnie nie ma żadnych wiążących decyzji o odbudowie rezydencji. Plac Juliusza Osterwy pozostanie parkingiem w przewidywalnej przyszłości.

Pałac Karasia pozostaje ważnym symbolem utraconej architektury Warszawy. Pamiętaj, aby zawsze sprawdzać rejestr zabytków przed planowaniem inwestycji w centrum miasta. Historia tego miejsca jest wciąż obecna w sercach mieszkańców Warszawy.